Wjazd Chrystusa do Jerozolimy

Raduj się wielce, Córo Syjonu,

wołaj radośnie, Córo Jeruzalem!

Oto Król twój idzie do ciebie,

sprawiedliwy i zwycięski.

Pokorny - jedzie na osiołku,

na oślątku, źrebięciu oślicy.

(Za 9, 9)

Wjazd Chrystusa do Jerozolimy, Nowogród, koniec XV w.
(Fot. za: verbnoe.paskha.ru)

Ikona Wjazd Chrystusa do Jerozolimy jest jedną z najpopularniejszych. Temat ów podejmowało, i nadal podejmuje, wielu twórców.

Ikona ta należy do narracyjnych, to jest takich, w których chwała Boża objawia się przez konkretne wydarzenie opisane w Piśmie św. lub pismach apokryficznych.

W prezentowanym dzisiaj przedstawieniu wyjaśnienia wymagają, wyraźnie mniejsze od pozostałych, postaci umiejscowione na dole ikony. To nie dzieci. Poprzez taki symbol ikona określa ważność tych, którzy na niej się znajdują. Ludzka małość, uniżenie przed Królem i Panem ujawnia się w ten oto sposób.

Tekst: Basia Smal

Św. Józef

Św. Józef i Dzieciątko Jezus, współczesna ikona koptyjska

(Fot. za: forum.drogaikony.org.pl)

Jako męża sprawiedliwego dałeś go

Bogurodzicy Dziewicy za Oblubieńca,

a jako wiernego i roztropnego sługę

postawiłeś nad swoją Rodziną,

aby rozciągnął ojcowską opiekę nad poczętym

z Ducha Świętego Jednorodzonym Synem Twoim,

naszym Panem, Jezusem Chrystusem.

(Fragm. Prefacji o św. Józefie za: Magnificat Edycja Polska)

Prezentowana dzisiaj ikona św. Józefa, utrzymana w przepięknej kolorystyce, zwraca uwagę umieszczonymi w rogach czterema scenami z życia św. Rodziny. I tak w górnym lewym rogu mamy przedstawienie Bożego Narodzenia. W prawym górnym - sen Józefa. U dołu po lewej widzimy Ofiarowanie Pańskie, a ostatnie wydarzenie to ucieczka św. Rodziny do Egiptu.

Św. Józef - ten, którego Ewangelia nazywa "człowiekiem prawym" (por. Mt 1, 19) - ma swoje specjalne, wyjątkowe miejsce w Boskim planie zbawienia.


Tekst: Basia Smal

Obumieranie

Krucyfiks (fragm.), Cimabue, 1274, kościół San Domenico, Arezzo (Włochy)

(Fot. za: encyklopedia.pwn.pl)

Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam: Jeżeli ziarno pszenicy wpadłszy w ziemię nie obumrze, zostanie tylko samo, ale jeżeli obumrze, przynosi plon obfity.

(J 12, 24)

Tej niedzieli - piątej Wielkiego Postu - oblicze Chrystusa ukrywamy za zasłoną. Jest jak ziarno w głębi ziemi - niewidoczne, lecz pełne życia.

Tekst: Basia Smal

Niedziela Laetare

"Raduj się, Jerozolimo, zbierzcie się wszyscy, którzy ją kochacie. Cieszcie się, wy, którzy byliście smutni, weselcie się i nasycajcie u źródła waszej pociechy."

(antyfona na wejście na IV niedzielę Wielkiego Postu, por. Iz 66, 10-11, za: Magnificat Edycja Polska)

Ukrzyżowanie, Rosja XIII w.

(Fot. za: mk.wikipedia.org)

Dzisiaj czwarta niedziela Wielkiego Postu - niedziela Laetare (od pierwszych słów antyfony na wejście: "Raduj się Jerozolimo..."), niedziela radości, bo Święta Paschalne coraz bliżej.

Ewangelia dnia dzisiejszego przypomina o zbawczej misji Chrystusa:

A jak Mojżesz wywyższył węża na pustyni, tak potrzeba, by wywyższono Syna Człowieczego, aby każdy, kto w Niego wierzy, miał życie wieczne. Tak bowiem Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne. Albowiem Bóg nie posłał swego Syna na świat po to, aby świat potępił, ale po to, by świat został przez Niego zbawiony. (J 3, 14-17)

Jedyna śmierć, która prowadzi nas ku radości, bo obdarowuje życiem, gdyż "tak bowiem Bóg umiłował świat...".
Chrystus na ikonie Ukrzyżowania jest tryumfujący. To mocny przekaz ewangeliczny, którego nie zaciemniają ludzkie emocje.
Radujmy się, bowiem w Nim trwa Życie!

Tekst: Basia Smal

Gorliwość o dom Twój... (Ps 69)

Wypędzenie kupców ze świątyni,

polichromia współczesna (autorstwa Andrija Dutka) ze ściany greckokatolickiej świątyni 

Zaśnięcia NMP w Legnicy

(Fot. za: legnica.cerkiew.net.pl)

Trzecia niedziela Wielkiego Postu przynosi nam opowieść o zaskakującym zachowaniu Chrystusa. Scena wypędzenia kupców ze świątyni budzi naszą czujność, bo zwraca uwagę na to, co ważne i fundamentalne - świętość Boga.

Przywodzi także na myśl słowa z Pierwszego Listu św. Pawła Apostoła do Koryntian: "Czyż nie wiecie, żeście świątynią Boga i że Duch Boży  mieszka w was? Jeżeli ktoś zniszczy świątynię Boga, tego zniszczy Bóg. Świątynia Boga jest święta, a wy nią jesteście." (1 Kor 3, 16-17)

"Ty nam dajesz czas łaski i zbawienia, 

abyśmy oczyścili serca od nieuporządkowanych przywiązań

i wśród spraw doczesnych troszczyli się

przede wszystkim o wieczne zbawienie"

(fragm. Prefacji Wielkopostnej za: Magnificat Edycja Polska)

Tekst: Basia Smal

Światło Przemienienia

Przemienienie, Andriej Rublow, XV w.

(Fot. za: petroart.ru)

"On po zapowiedzeniu uczniom swojej śmierci na świętej górze

odsłonił przed nimi blask swego bóstwa

i wezwawszy na świadków Mojżesza i proroka Eliasza upewnił nas,

że przez cierpienie dojść możemy do chwały zmartwychwstania."

(Fragm. prefacji na II niedzielę Wielkiego Postu za: Magnificat Edycja Polska)

Ikona Przemienienia mówi o spotkaniu człowieka z Bogiem. To zdarzenie mocne, niemal szokujące, które na zawsze zmienia każdego z nas.

Ikona Przemienienia jest tą, od której mnisi zaczynają swoją posługę ikonopisa. To jak swoisty znak - przyzwolenie na podjęcie owej posługi. Trzeba bowiem przemiany wewnętrznej, przemiany ducha, by tworzyć ikony - miejsca objawienia chwały Bożej, miejsca spotkania z Bogiem, a jednocześnie miejsca, gdzie ludzka małość dotyka wielkości Stwórcy.

Ikona ta wyraźnie dzieli się na dwie części: górną - tam, gdzie panuje nieziemski blask, gdzie dokonuje się cud przemiany i dolną, na której widzimy skutki doświadczenia owego cudu.
Czasem tak bardzo daleko nam do światła.


Tekst: Basia Smal

Święto Katedry św. Piotra Apostoła

Odpowiedział Szymon Piotr: "Ty jesteś Mesjasz, Syn Boga żywego".

(Mt 16, 16)

Św. Piotr Apostoł, monaster św. Katarzyny, Synaj, VII w. 

(Fot. za: commons.wikimedia.org)

"Katedra biskupa, tj. uroczysty tron, na którym biskup zasiada, jest znakiem jego urzędu nauczyciela, arcyprezbitera i pasterza. Katedra św. Piotra przypomina, że Chrystus powierzył mu urząd swojego zastępcy na ziemi. Wiara św. Piotra jest skałą, na której Chrystus zbudował swój Kościół." (Magnificat Edycja Polska)

Prezentowany dzisiaj wizerunek św. Piotra Apostoła należy do najstarszych znanych ikon. Jest napisany enkaustyką (technika malarska polegająca na połączeniu pigmentu z roztopionym woskiem pszczelim).

Apostoł trzyma w dłoniach atrybuty, dzięki którym można go rozpoznać: klucze oraz krzyż - symbol męczeńskiej śmierci.

Na górze ikony znajdują się trzy medaliony: środkowy to wizerunek Chrystusa, po prawej - Matki Bożej. Zaś na tym z lewej widnieje dość tajemnicza postać, być może jest to św. Jan Apostoł.

Tekst: Basia Smal

Pustynia

Kuszenie Chrystusa, mozaika z katedry św. Marka, Wenecja XII w.

(Fot. za: parafiapruszcz.x.pl)

Zaraz też Duch wyprowadził Go na pustynię. Czterdzieści dni przebył na pustyni kuszony przez szatana. Żył tam wśród zwierząt, aniołowie zaś usługiwali Mu.

(Mk 1, 12-13)

Ewangelia pierwszej niedzieli Wielkiego Postu przywołuje obraz pustyni, na którą Duch Boży wyprowadził Chrystusa Pana.

Przebywanie na pustyni (cokolwiek nią jest) nie jest dla człowieka łatwe. Jednak uparte, nieustanne zwracanie się do Boga również i wtedy ostatecznie przynosi dobro - zwycięstwo i wolność.

Pustkę można zapełnić czymkolwiek. Także mocą Bożego słowa. Wybór należy do każdego z nas.

Tekst: Basia Smal

Szukam, o Panie, Twojego oblicza (Ps 27)

Chrystus Pantokrator, Rosja XIII w.

(Fot. za: molitvenik.in.rs)

Tak mówi Pan: "Nawróćcie się do mnie całym swym sercem, przez post i płacz, i lament." Rozdzierajcie jednak wasze serca, a nie szaty! Nawróćcie się do Pana Boga waszego! On bowiem jest łaskawy, miłosierny, nieskory do gniewu i wielki w łaskawości, a lituje się na widok niedoli.

(Jl 2, 12-13)

Środa Popielcowa rozpoczyna okres naszego przygotowania do świąt Zmartwychwstania Pańskiego.

Kościół zachęca nas dzisiaj: "Nawracajcie się i wierzcie Ewangelii".

Włączając się w gorliwe szukanie Pana na nowo i od nowa, zapraszamy dzisiaj do kontemplowania Jego oblicza w ikonie Chrystusa Pantokratora (Wszechwładcy).

Niech nam Pan błogosławi!

Tekst: Basia Smal

Święto Ofiarowania Pańskiego

"Oto Ja wyślę anioła mego, aby przygotował drogę przede Mną, a potem nagle przybędzie do swej świątyni Pan, którego wy oczekujecie, i Anioł Przymierza, którego pragniecie."

(Ml 3, 1)

Spotkanie Pańskie, Rosja XVI w.

(Fot. za: drogaikony.org.pl)

Dzisiaj w Jezusie Chrystusie,

który jest światłością świata,

objawiłeś wszystkim narodom

tajemnicę naszego zbawienia.

Gdy Syn Twój ukazał się na ziemi

jako śmiertelny człowiek,

obdarzyłeś nas na nowo udziałem

w Jego nieśmiertelnej chwale.

(Prefacja o Objawieniu Pańskim 

fragm. za: Magnificat Edycja Polska)

Ikona ilustrująca wydarzenie ofiarowania Jezusa Chrystusa w świątyni, zwana w Kościołach wschodnich ikoną Spotkania Pańskiego, niesie mocny przekaz: oto Zbawiciel świata objawia ludziom Swoją obecność w dość szczególny sposób, bo zanurzając się w rycie praw ludzkich, szanując je i uświęcając Swoją Osobą.

Na prezentowanej ikonie jest dosyć tłoczno. Widzimy pięć postaci: św. Józefa z gołębiami w dłoni, Najświętszą Maryję Pannę, Dzieciątko Jezus, św. Symeona i św. Annę. Wszyscy znajdują się w otoczeniu kilku budowli.

Ikona zwraca uwagę paroma istotnymi szczegółami. Czerwona tkanina łącząca wierzchołki budynków (velum) oznacza, iż scena ma miejsce w pomieszczeniu.

Osłonięte szatą dłonie to znak szacunku wobec świętości ciała Pana.

Pomiędzy postaciami Maryi i Symeona znajduje się ołtarz - symbol ofiary Jezusa dla zbawienia ludzkości.

Tekst: Basia Smal

Święci Tymoteusz i Tytus

... przypominam ci, abyś rozpalił na nowo charyzmat Boży, który jest w tobie...

(2 Tm 1, 6)

Św. Tymoteusz                                 Św. Tytus

Patronami dzisiejszego dnia są dwaj święci: Tymoteusz i Tytus.

Obu znamy z listów św. Pawła Apostoła, którego byli współpracownikami. 

Na obu ikonach święci prezentowani są z omoforionem na ramionach. To pas białej tkaniny z czterema krzyżami: na plecach, obu ramionach i na piersi. Omoforion mówi o godności biskupa - pasterza, jest symbolem niesionej na ramionach owieczki.

Tekst: Basia Smal

Fot. św. Tymoteusza (ikona współczesna) i św. Tytusa (ikona z cerkwi św. Mikołaja w Kosowie) za: dziennikparafialny.pl